[ << vorige ]

Tekenend voor Van Beinum was ook zijn intentie tot gelijkwaardig samenspel. Hij zette zichzelf nooit op de voorgrond ten opzichte van de orkestleden, maar bleef altijd ten dienste van de muziek. Vaak zei hij tegen een speler die belangrijke solo had: "speelt u maar zoals u denkt dat het moet; ik volg u wel." Met psychologisch inzicht benaderde hij de musici. Hij kende de druk waarmee avond aan avond weer een topprestatie neer gezet moest worden. Als het met een muzikant even niet wilde lukken wist hij de persoon altijd op zijn gemak te stellen. Zo herinnerde de vrouw van Van Bainum zich dat hij zich tegenover een trombonist, die een aantal keren dezelfde fout maakte, excuseerde: hij had zelf de inzet fout aangegeven. Toen iemand hem erop attent maakte dat de trombonist wel degelijk verkeerd had gespeeld en verbaasd was over de verontschuldiging van Van Beinum sprak de dirigent: "Wat geeft dat, deze man is nu gerust gesteld en speelt straks weer de sterren van de hemel; daar gaat het toch om?" De voorkeuren in de muziek die hij voor de oorlog had gekoesterd, bleven ook nu zijn grote belangstelling houden. Zijn interpretaties van het Franse impressionisme, vooral Debussy en Ravel, werden als ongeëvenaard beschouwd. Een warme plek in zijn muzikale hart bleef hij houden voor Bruckner, wiens werk hij veelvuldig met het Concertgebouworkest uitvoerde. Hij was één van de eersten die het met het London Philharmonic Orchestra aandurfden volledige symfonieën van deze componist uit te voeren.

 met zijn vrouw, de violiste Sepha Jansen op reis

Al deze activiteiten die Eduard van Beinum op zich nam en de intensiteit waarmee hij dit deed vergden veel van zijn lichaam. Zijn gezondheid leed dan ook onder de voortdurende hoge werkdruk. In het seizoen 1950/51 moest hij vrijwel volledig verstek laten gaan vanwege een hartkwaal. De inmiddels 75-jarige Pierre Monteux die tot 1934 naast Mengelberg eerste dirigent van het Concertgebouworkest was geweest, nam voor de meeste concerten zijn plaats in. Van Beinum herstelde en kon vanaf juli 1951 weer aan het werk. Lange tijd leek het goed te gaan. In 1956 vierde hij zoals al vermeld zijn 25-jarige jubileum. Het jaar daarop ging het echter weer bergafwaarts. Hij moest veel concerten afzeggen hetgeen in de loop der tijd alleen maar erger werd.
Het einde kwam geheel onverwacht op de ochtend van 13 april 1959. Tijdens een repetitie in het Concertgebouw zakte Van Beinum plotseling in elkaar, getroffen door een hartaanval. In paniek werd een passerende ambulance aangehouden, maar de ziekenbroeder kon slechts constateren dat Van Beinum reeds was overleden
Eduard van Beinum werd op 18 april begraven in Garderen, een dorpje op de Veluwe waar hij jaren in alle rust had gewoond, ver weg van het drukke stadsgewoel. De begrafenis zelf vond in stilte plaats, maar werd via de televisie uitgezonden. Diezelfde avond vond een herdenkingsconcert plaats onder leiding van Bernard Haitink, die Van Beinum officieus tot zijn opvolger had uitverkoren. Op programma stonden het slotkoor uit Bach's Matthäus-Passion en het Adagio uit de Achtste Symfonie van Bruckner, de compositie die zijn hele leven zijn lijfstuk was geweest.
In de laatste jaren van zijn leven heeft Van Beinum regelmatig gesproken over de oprichting van een muziekcentrum in Nederland, dat als ontmoetingsplaats voor musici uit de hele wereld kon dienen. Na zijn dood werkte Phia Berghout, harpiste van het Concertgebouworkest, en een zeer goede vriendin van Van Beinum, dit idee verder uit. In 1960 werd voor dit doel de Eduard van Beinum Stichting opgericht. Deze stichting kon drie jaar later met hulp van de overheid en een aantal donateurs een groot landgoed aankopen (Queekhoven in Breukelen) dat als muziekcentrum werd ingericht. Binnen korte tijd groeide dit uit tot een ontmoetingsplaats waar musici met elkaar in contact kwamen tijdens cursussen, masterclasses en discussiebijeenkomsten.

<< Beinum, eerste pagina

(p) 2001 Dutch Divas