Matthäus-Passion - Dirigent: Willem Mengelberg

Koor en orkest: Amsterdam's Toonkunst Koor, Jongens Koor Zanglust, Concertgebouw Orkest
Solisten: Karl Erb - Evangelist (tenor)
Willem Ravelli - Jezus (bas)
Jo Vincent - (sopraan)
Ilona Durigo - (alt)
Louis van Tulder (tenor)
Herman Schey (bas)

Matthäus-Passion, BWV 244
PHILIPS 462 092-2
Uitvoering/ Opname: 1939
Prijs: F69,00 / 31,4 Euro

Deze live-opname van Mengelberg is in tegenstelling tot de meeste andere niet overgenomen van 78-toeren platen, maar van geluidsspoor van een filmband. Het is één van de best klinkende Mengelberg opnames die ik tot nu toe gehoord heb en is terecht onderscheiden met een Edison. Als U alleen van authentieke uitvoeringen houdt, laat deze cd's dan links liggen, maar als U van de muziek van Bach houdt in een uitvoering, die het 'Lijdensverhaal van Christus' vertelt op een diep menselijke manier, in een grootse uitvoering, niet vergelijkbaar met enig andere die ik ken, koop hem dan.*) In vergelijking met verscheidene andere moderne uitvoeringen - die ook nog het voordeel hebben van een betere geluidskwaliteit - prefereer ik toch deze uitvoering. Voor het eerst hoorde ik de recitatieven op een manier vertolken, waardoor zij mij grepen en ontroerden. Deze recitatieven laten mensen horen van 'vlees en bloed'. Bij de solisten is de sinds zijn ongeluk op 33-jarige leeftijd naar het concert/ oratorium-genre overgegane Duitse tenor Karl Erb een hoog gewaardeerde specialist in Passies. Niemand kon na de woorden "Eli, Eli" onnavolgbaar uitgesproken door Willem Ravelli (Jezus), "Das ist: Mein Gott! Warum hast du mich verlassen?" uitspreken met zoveel pijn en leed. De andere solisten - de meesten Nederlands, behalve de alt Ilona Durigo (Hongaarse van geboorte, maar werkte veel tezamen met Mengelberg) en de Duits/ Joodse bas Herman Schey ( in 1934 naar Nederland geëmigreerd ) - zijn van vergelijkbaar hoog niveau. Het dirigeren van Mengelberg is een feest in de geschiedenis van de geluids opname. J.L.

"Eli, Eli, lama, lama, asabthani"

*) er bestaat ook een 2 cd-set, zonder tekstboekje voor F19,95 / 9,0 Euro

Deze dubbel cd is door Tahra uitgebracht met relatief onbekend materiaal. Enkele opnames zijn al door Q-disc en Audiophile Classics uitgebracht: De Mozart-aria door Q-disc en Audiophile Classics APL 101.546 en het Trapp-concert eveneens door Audiophile Classics APL 101.542 .Toch is veel materiaal nieuw en belangwekkend.

.......Het historisch belang van juist dit materiaal (de beide ouvertures, J.L.) is echter groot, want dit zijn de enige opnamen die bewaard bleven van Mengelberg's vele optredens met de Wiener Philharmoniker.[......] uit februari '44 is de uitvoering met Jaap en Hakon Stotijn van het Concert voor twee hobo's van Voormolen. Het is een vertolking die recht doet aan de ongecomplicieerdheid van de muziek en die .....laat horen wat een schitterende hobo-klank vader en zoon Stotijn produceerden. [......] Het is wel even wennen om dit werk (de 3e symfonie, waarvan deel 1 ontbreekt, J.L.) binnen te vallen met de Marcia Funebre. Al luisterend naar deze schitterende uitvoering wordt het gemis van dat eerste deel alleen maar groter. [.......] Tahra is nog lang niet uitgekeken op Mengelberg.

uit een recensie in Luister juli/augustus 2001, recensent Niek Nelissen

WILLEM MENGELBERG - The Live Radio Recordings. Q DISC 97016 (10 CDs plus DVD)

WEBER: Oberon Ouverture (Oct. 13, 1940). BEETHOVEN: Piano Concerto No.5 "Keizersconcert" (Cor de Groot; Mei 9, 1942). MAHLER: Lieder eines fahrenden Gesellen (Hermann Schey, November 23, 1939). "Adagietto" uit Symfony No. 5 (Columbia opn. Mei 1926). BACH: Weichet nur, betrübte Schatten, BWV 202 (To van der Sluys; April 17, 1939 "studio opname"). SCHUBERT: "Liebe schwärmt auf allen Wegen" uit Claudine von Villa Bella; "Ständchen" uit Rosamunde (Betty van den Bosch-Schmidt/ Amsterdams Toonkunstkoor, December 19, 1940). BRAHMS: Symfony No. 3, Op. 90 (Februari 27, 1944). MOZART: Die Zauberflöte Ouverture (Maart 5, 1942. Fluit Concert No. 2 in D, K. 314 (Hubert Barwahser, Maart 5, 1942). Bella mia fiamma, KV 528 (Ria Ginster, Maart 5, 1942). BRUCH: Viool Concert No. 1 (Giula Bustabo, October 27, 1940). PUCCINI: "Un bel di vedremo" uit Madama Butterfly. PESTALOZZA: Ciribiribin (Grace Moore, Juni 6, 1936). WAGENAAR: De getemde feeks Ouverture (October 10, 1940). CHOPIN: Piano Concert No. 2, Op. 21 (Theo van der Pas, April 9, 1943). TCHAIKOVSKY: Symfony No. 5, Op. 64 (November 26, 1939). BACH: Concert in F Minor, BWV 1056 (Agi Jambor, April 17, 1939 "studio opname"). KODÁLY: Háry János Suite (December 12, 1940). BRAHMS: Viool Concert in D, Op. 77 (Hermann Krebbers, April 13, 1943). BEETHOVEN: Egmont Ouverture (April 29, 1943). BARTÓK: Viool Concert No. 2 (Zoltán Székely, Maart 23, 1939). KODÁLY: Pauw Variaties (Nov. 23, 1939). WAGNER: Tannhäuser Ouverture (Augustus 10, 1940). DEBUSSY: Fantaisi (Walter Gieseking, October 6, 1938). RAVEL: Daphnis et Chloe Suite No. 2 (October 6, 1938). BERLIOZ: Delen uit The Damnation of Faust (Maart 21, 1943). GRIEG: Peer Gynt Suite No. 1 (April 15, 1943). BLOCH: Viool Concert (Joseph Szigeti, November 9, 1939). STRAUSS: Tod und Verklärung, Op. 24 (Telefunken opn. April 1942). BEETHOVEN: Symfony No. 9 in D Minor "Slotkoor" (To van der Sluys, Suze Luger, Louis van Tulder, Willem Ravelli/Amsterdam Toonkunstkoor, Mei 31, 1938). MAHLER: Symfony No. 4 in G (Jo Vincent, November 9, 1939).

DVD: Mengelberg dirigeert Weber's Oberon Ouverture, het "Adagietto" uit Bizet's L'Arlésienne en "Hongaarse Mars" uit Berlioz' Damnation of Faust.

Dit is na de Haitink-box, en de Van Beinum-box de derde Q-disc box geweidt aan een dirigent van het Concertgebouworkest. De Haitink- en Van Beinum-box werden lovend ontvangen. De Van Beinum-box werd zelfs onderscheiden met een Edison voor historisch belang. Ook nu weer heeft Q-disc een verzorgde samemstelling van Mengelberg's uitvoeringen gemaakt. Een groot gedeelte is al reeds eerder op plaat of cd vastgelegd, maar dat doet niets af aan het feit dat hier wederom een goed verzorgde en gedocumenteerde box uitgebracht is. En net als bij de Van Beinum-box met een DVD-schijfje erbij.

.......Grote zorg moet besteed zijn aan de technische kant, want sommige van deze opnamen klinken beter dan ooit.[.....] Onmisbaar was ook een opname van Beethoven's Negende [.....] Q-Disc koos niet de bekende opname uit '40, ......maar een twee jaar oudere.......Het duidelijkst komen Mengelberg's kwaliteiten naar voren in de krachtig gespeelde eerste twee delen.[.....] Naast dit bekende materiaal biedt Q-disc ook verrassingen.[....] met materiaal uit het privé-archief van Cor de Groot bracht Q-disc voor het eerst het complete concert ( Beethovens 5e pianoconcert uit '42 met Cor de Groot) op cd.[....] To van der Sluys is niet alleen te beluisteren in Beethovens Negende maar ook in Bachs Cantate BWV 202, waaruit één aria terecht kwam in het Philips doosje 'Het puik van zoete kelen'.[....] Toch komen Mengelbergs kwaliteiten ook met de eigenzinnigheden beslist naar voren.[.....] Het zijn unieke documenten uit de geschiedenis van het Concertgebouworkest, die nu integraal voor de verzamelaar beschikbaar zijn.

recensie Luister, mei 2001, recensent Niek Nelissen

recensie: NRC Handelsblad, Kasper Jansen

Willem Mengelberg: Maestro Appasionato, all recordings with the Concertgebouworchestra
contents:
CD 1
Vivaldi: Concerto Grosso op. 3/8 (21/12/1937)
Bach: Concerto in d BWV 1043; L. Zimmermann, F. Hollmann (violins)(24/06/1935)
Mozart: Eine kleine Nachtmusik K. 525 (12/1940)
Von Weber: Overtures 'Die Freischuetz Oberon' (12/06/28)
CD 2
Beethoven: Symphony 6 (22/12/1937)
Beethoven: Symphony 7 (4/1940)
CD 3
Schubert: 'Unfinished' Symphony (11/1942)
Schubert: Symphony 9 ('Great) (11/1942)
CD 4
Bruch: Violin Concerto 1; Giulia Bustaba (27/12/1940)
Wagner: Overture 'Tannhauser' (27/101940)
Wagner: Prelude to 'Lohengrin' (10/06/1927)
Liszt: Les Preludes (6/1929)
Borodin: In the Steppes of Central Asia (4/1941)
CD 5
Brahms: Symphony 3 (10/05/1932)
Brahms: Academic Festival Overture (30/05/1930)
Brahms: Tragic Overture (4/1942)
CD 6
Tchaikovsky: Symphony 6 (22/04/1942)
Tchaikovsky: Romeo Juliet Fantasy overture (30/05/1930)
Tchaikovsky: Overture 1812 (09/04/1940)
CD 7
Franck: Symphony in d (10/1943
Debussy: Fantasy for piano orchestra (Walter Gieseking)(06/10/1938)
Ravel: Daphnis Clhoe, suite 2 (06/10/1938)
CD 8
Mahler: Symphony 4 (Jo Vincent, soprano)(09/11/1939)
CD 9
Strauss, R.: Don Juan (09/11/1939)
Strauss, R.; Ein heldeleben (27/04/1941)
CD 10
Bartok: Violin Concerto 2 (Zoltan Szekely)(23/03/1939)
Kodaly: 'Peacock' Variations (23/11/1939)
XXCM 205253 10 cd set - dfl 79,95/ 36,28 euro

.......alles uit de Mengelbergdoos was al bekend van o.a. Pearl, Biddulph, Philips en Music and Arts. De box bevat enkele Columbia-opnamen uit de jaren '27 tot '32 ( o.a. Brahms Derde Symfonie, Les Preludes). Verder biedt deze uitgave een groot aantal Telefunken platen uit de jaren '37 tot '43 (Pathetique, Pastorale, Heldenleben, Schuberts Achtste en Negende.) Ten slotte zijn er bekende en minder bekende live opnamen, zoals Mahlers Vierde (met Jo Vincent) *) en de beide wereld premières uit '39 van Bartok's Tweede vioolconcert en Kodaly's Pauwvariaties. Voor fanatieke verzamelaars biedt de doos dus helaas geen verrassingen, maar wie voor weinig geld een mooie Mengelberg collectie in huis wil halen is er zeker niet slecht mee af. De opname uit '41 van Ein Heldenleben klinkt zelfs beter dan in de eerste cd-uitgave van Telefunken.....Toch blijf ik erbij dat de Mengelberg doos een aanrader is.

recensie 'Luister, in de Slag, januari 2001, recensent Niek Nelissen

*) deze Vierde van Mahler vind ik hier aanmerkelijk beter klinken dan in de Philips uitgave! En bij de slotconclusie van Niek Nelissen sluit ik mij aan ... 'een aanrader'. J.L.

Audiophile Classics, APL 101.541 en APL 101.542, recensie van deze twee cd's op de site van ClassicalCdReview

CONCERTGEBOUW SERIES
RACHMANINOFF: Piano Concerto No. 2 in C Minor, Op. 18 (rec. Oct. 31, 1940). TRAPP: Piano Concerto, Op. 26 (rec. Oct. 24, 1935).
Walter Gieseking, pianist/Amsterdam Concertgebouw Orch/Willem Mengelberg
AUDIOPHILE CLASSICS APL 101.542 (B) TT: 69:02

PIJPER: Cello Concerto (Marix Loevensohn, rec. Nov. 22, 1936). WILLEM MENGELBERG: Preludium on the Dutch National Anthem (New York Phil. rec. April 14, 1924). VALERIUS-WAGENAAR: Wir treten zum Beten (rec. Nov. 30, 1938). DOPPER: Ciaconna gotica (rec. April 9, 1940). RÖNTGEN: Two Old Dutch Dances (rec. Nov. 11/13, 1940). ANDRIESSEN: Magna res est amor. RUDOLF MENGELBERG: Salve Regina, Op. 20 (Jo Vincent, sop. rec. April 9, 1940). WAGENAAR: Cyrano de Bergerac Overture, Op. 23 (rec. April 16, 1942). MARNIX VAN ST. ALDEGONDE: Wilhelmus van Nassauen (rec. Nov. 30, 1938).
Amsterdam Concertgebouw Orch/Willem Mengelberg
AUDIOPHILE CLASSICS APL 101.541 (B) TT: 76:59

Audiophile Classics, APL 101.546 en APL 101.550, recensie van deze twee cd's op de site van de al boven genoemde site ClassicalCdReview

PUCCINI: Un bel di vedremo from Madama Butterfly (Grace Moore/June 23, 1936). SCHUBERT: excerpts from Rosamunde, Claudine von Villabella and Didone Abbandonata (Betty van den Bosch/Dec. 19, 1940). MOZART: Bella mia fiamma, KV 528. Exultate Jubilate, K. 165 (Ria Ginster/March 5, 1942). BACH: Excerpts from St. Matthew Passion (Jo Vincent/Hermann Schey/Ilona Durigo); Amsterdam Concertgebouw Orch/Willem Mengelberg, cond.
AUDIOPHILE CLASSICS 101.546

RAVEL: Daphnis et Chloé Suite No. 2. KODÁLY: Peacock Variations. DEBUSSY: Fantaisie for Piano and Orchestra (Walter Gieseking, pianist)
Amsterdam Concertgebouw Orch/Willem Mengelberg, cond.
AUDIOPHILE CLASSICS 101.550

Allen te bestellen via Kuiperklassiek, Amsterdam.

.......Uit deze live-opnamen komt Mengelberg naar voren als de volbloed romanticus, die zijn beelden graag op groot canvas en met een Rembrandtesk clair-obscur aanbracht. [.........] De dramatiek van het muzikale verhaal ( Franck) ........wordt bij hem breed uitgemeten. Grootse vertragingen vestigen de aandacht op wendingen in het verloop. [.......] Het contrast tussen de sombere dramatiek en de lieflijke passages wordt op kleurrijke wijze uitgewerkt ( Schubert).[.....] Ook zonder de blinde Mengelberg-verering van die jaren (de jaren dertig, J.L.), blijft het een fascinerend dirigent.

recensie Luister, maart 2001, recensent Niek Nelissen

100 jaar Concertgebouw(-orkest) - 3

Brahms: Symfonie nr. 2 in D, op. 73 -Tragische Ouverture, op. 81
Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44156 ZS

Nederlandse componisten.
Wagenaar (bew.): Wilt heden nu treden.
Dopper: Ciaconna Gotica.
Röntgen, J.: Hollandse dansen, op. 46 nr. 5 en 6.
Andriessen, H.: Magna res est amor.
Mengelberg, R.: Salve Regina, op. 20.
Wagenaar: Ouverture Cyrano de Bergerac.
Mengelberg, R. (bew.): Wilhelmus.
Jo Vincent (sopraan) en Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44157 ZS

Brahms: Symfonie nr. 4 in e, op. 98.
Strauss, R.: Don Juan, op. 20.
Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44158 ZS

Beethoven: Symfonieën nr. 5 in C, Op. 67 - nr. 8 in F, op. 93.
Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44159 ZS

Tsjaikovski: Pianoconcert nr. 1 in bes, op. 23 - Serenade voor strijkorkest in C, op. 48. Conrad Hansen (piano) en Berliner Philharmoniker resp. Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44160 ZS

Tsjaikovski: Symfonie nr. 5 in e, op. 64.
Berliner Philharmoniker o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44161 ZS

Beethoven: Symfonie nr. 6 in F, op. 68 'Pastorale'
Wagner: Die Meistersinger von Nürnberg (voorspel 1ste akte).
Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44162 ZS

Strauss, R.: Ein Heldenleben, op. 40. Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg, m.m.v. Ferdinand Helman (viool).
Teldec 8.44163 ZS

Tsjaikovski: Symfonie nr. 6 in b, op. 74 'Pathétique' - Ouverture 1812, op. 49. Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44164 ZS

Dvorak: Symfonie nr. 9 in e, op. 95 'Nieuwe Wereld'.
Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Teldec 8.44165 ZS

........Na Philips en Decca [.....] vraagt nu Teldec de aandacht met een belangrijke release van tien 'mid-price'-CD's uit het omvangrijke Telefunken-archief. Het gaat uitsluitend om opnamen onder Willem Mengelberg, meestal met het Concertgebouworkest, maar in twee gevallen met de Berliner Philharmoniker. [.....] Philips werkte met glasplaten uit het AVRO-archief, die later op de band werden overgebracht (en daarna op LP resp. CD), terwijl Teldec de oude 78 toeren schellaks op CD overbracht, zonder veel 'bewerking'. Aangezien de originelen van heel wisselende kwaliteit waren, kan men meestal goed horen waar van plaatkant gewisseld word. Soms is dat wel storend als bijv. de karakteristiek van de klank op zich ook nogal wisselt. Om bij Beethoven te blijven viel in de 'Pastorale' de tweede plaatkant als zwaar ruisend en tikkend exemplaar nogal af bij de rest, waarbij bovendien een sterke bromtoon opviel. Ook in het voorspel tot de Meistersinger op dezelfde CD viel het niet bepaald fraaie 'keerpunt' op. Maar veel belangrijker is natuurlijk om weer eens vast te stellen, hoe 'modern' Mengelberg aandoet met deze uitermate vlot ingezette 'Ankunft auf dem Lande' [.....] De opnamen, die door Telefunken tijdens sessies zonder publiek werden gemaakt, omspannen een jaar of vijf. De oudste is van april '37 (Beethoven V), de jongste dateren van april '42 (Wagenaars Cyrano en Brahms' Tragische Ouverture). In twee gevallen toog Mengelberg naar Berlijn, waarbij het om Tsjaikovski ging: zowel het pianoconcert als de vijfde symfonie werden in juli 1940 (!) opgenomen. De Zesde werd 2 1/2 jaar eerder in Amsterdam opgenomen en behoort tot de voor Mengelberg karakteristieke uitvoeringen, die men zeker gehoord moet hebben. (De dirigent claimde, de wensen van de componist optimaal te respecteren dankzij de 'bemiddeling' van Tsjaikovski's broer Modeste). Maar het hoogste belang wil ik bij deze tien CD's toch toekennen aan de Strauss-opnamen - met name aan die van 'Ein Heldenleben' - de 'Sinfonische Dichtung', die aan Mengelberg en het Concertgebouworkest is opgedragen..........

Recensie, Luister december 1988, Cornelis van Zwol

........We horen een Concertgebouworkest, dat ook al in de periode 1926-1931 over een fameuze houtblazersgroep beschikt en een strijkerskorps dat excelleert in een gloedvol timbre. Wie door alle in die tijd gebruikelijke portamenti weet heen te luisteren, kan niet anders dan onder de indruk raken van Mengelbergs vaak gespierde visie op de muzikale materie. Wagner bijvoorbeeld klinkt zeldzaam meeslepend. Het verrassende daarbij is Mengelbergs regelmatig blijkende voorkeur voor tamelijke snelle tempi: Mahlers Adagietto duurt slechts ruim 7 minuten, maar valt op door een prachtige frasering. Een ander hoogtepunt vormen Griegs Elegische melodieën, die echter uitzonderlijk breed ademende tempi bezitten....

Maarten Brandt, Luister, december 1988.

Onze indruk van Mengelberg's dirigeerkunst is hoofdzakelijk gebaseerd op opnamen uit het eind van de jaren dertig, die geen adequaat beeld geven van zijn grootheid. Hoe vreemd het op het eerste gezicht ook moge lijken, de nu beschikbaar gekomen opnamen uit '28 en '30 klinken aanzienlijk moderner dan die van eerdergenoemde periode. Afgezien van tijdgebonden zaken als portamenti bij de strijkers, opteert Mengelberg o.a. in de Sinfonia van J.C.Bach voor zeer levendige tempi, die als zodanig nauwelijks verschillen van wat we tegenwoordig horen. Zeker, het is ook even wennen aan de continuopartijen voor piano in Handel's Alcina-suite, maar verder wordt er aanstekelijk en allerminst ouderwets gemusiceerd. [.....] In het romantische repertoire toont hij zich een sfeerschilder par excellence. Zijn Wagner komt allerminst log, bijna haast Latijns en vol tintelende spanning tot leven en in eens luidende bewoordingen kan worden bericht omtrent de ouverture Hänsel und Gretel.[.....] Alles bijeengenomen dus een belangrijke historische uitgave, die misschien het begin zou kunnen zijn van een nieuwe en meer onbevooroordeelde studie van Willem Mengelberg.

Recensie Luister, augustus 1991, recensent Maarten Brandt.

Suppe: Dichter und Bauer. Strauss, Joh. jr: Perpetuum mobile. Tsjaikovski: Serenade voor strijkers, wals - Romeo en Julia - Symfonie nr. 4 - nr. 5 (opn. 1928) - nr. 5, dl 2 & 3 (opn. 1927). Bizet: LArlesienne (fr.). Grieg: Twee elegische melodieën. Mahler: Symfonie nr. 5, Adagietto. Ravel: Bolero. Beethoven: Coriolan - Egmont. Wagner: Tannhauser, ouv. Mendelssohn:
Ein Sommernachtstraum, Scherzo. Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg.
Pearl GEMM CDS 9070 (3) - Cat. A Uitvoering 7 a 10 - Opname historisch.

....... en dat brengt me op een van de grote pluspunten van deze set, namelijk dat niet alleen aan de klank de grootste zorg is besteed, maar tevens aan de correcte stemming. Het resultaat is dat Mengelbergs opnamen nu beter klinken dan ooit tevoren. De onbetwiste hoogtepunten zijn voor mij de beide vertolkingen van Tsjaikovski's Vijfde, waarvan die uit '27 weliswaar onvolledig is, maar voor wat het langzame deel betreft bijna nog geconcentreerder overkomt dan de verklanking van een jaar later. Het eigenaardige is dat de lengte van 14' heel gangbaar is en dat het toch lijkt of Mengelberg er veel langer over doet. Natuurlijk is het even wennen aan al die portamenti bij de strijkers, maar afgezien daarvan wacht de toehoorder een vertolking, die qua lyriek, grandeur en monumentaliteit hooguit vergeleken kan worden met die van Celibidache (Decca). [.....] Ongekend spannend is ook de al genoemde Tannhauser-ouverture uit '26 en ik kan me moeilijk herinneren de langzame introductie wijdingsvoller te hebben gehoord. [....] Het openingsdeel van de Vierde klinkt hier onverbiddelijk en hetzelfde geldt voor de beide Beethoven-ouvertures. [....] Een welkome uitgave voor iedereen die zich wil verdiepen in de ontwikkeling van het Concertgebouworkest en een van zijn grootste dirigenten.

Recensie Luister, mei 1994, recensent Maarten Brandt.

<< Mengelberg, eerste pagina

(p) 2001 Dutch Divas