|
Recensie 'Luister', april 1998, recensent Maarten 't Hart
BACH: Matthaus Passion - Johannes Passion - Weihnachts-Oratorium
- Oster-Oratorium - Magnificat, BWV243 - Hohe Messe.
Elly Ameling, Hanneke van Bork, Yvonne Minton (sopraan), Helen
Watts, Julia Hamari, Marga Höffgen (alt), Peter Pears, Werner
Krenn, Werner Hollweg, Fritz Wunderlich (tenor), Tom Krause,
Hermann Prey (bas), Lübecker Kantorei, Wiener Akademiechor,
Stuttgarter Hymnus Chorknaben, Stuttgarter Kammerorchester o.l.v.
Karl Münchinger.
Decca 455 783-2 (10)
Dit zijn heruitgaven van opnames die gemaakt werden tussen
1964 en 1974. De oudste opname, die van de Matthäus Passion
uit 1964, werd indertijd binnengehaald als een mirakel. Ruim
dertig jaar later blijkt deze opname nog steeds onovertroffen.
Er zijn wel opnames die even mooi zijn, maar een betere uitvoering
dan deze is er eigenlijk niet te vinden. Een schitterende Peter
Pears als evangelist, en de wondermooie stem van de toen nog
jonge Elly Ameling plus de bijdrage van Fritz Wunderlich alleen
al maken deze opname tot een belevenis. Het orkestspel is helder.
De tempi zijn, zeker gelet op de voortvarendheid waarmee de Matthaus
thans uitgevoerd pleegt te worden, wat aan de trage kant, maar
waren dat indertijd helemaal niet. De hele uitvoering heeft iets
fris, iets lichts en betoverends. De opname van het Weihnachts
Oratorium uit 1966 met Elly Ameling, Helen Watts, Peter Pears
en Tom Krause is eveneens prachtig, maar het is niet zo'n
openbaring als die Matthaus. Hetzelfde geldt voor de opname van
het Oster-Oratorium uit 1968. Wel een openbaring is de opname
van het Magnificat die eveneens dateert uit 1968. Dit is, met
Elly Ameling, Hanneke van Bork, Helen Watts, Werner Krenn en
Tom Krause één van de allermooiste uitvoeringen
die er van dit superieure werk bestaan. Licht, voortvarend, helder,
diepzinnig, en puntgaaf. De opname van de Hohe Messe uit 1970
valt, gelet op de kwaliteiten van die eerdere opnames, een beetje
tegen. Het solistenkwintet, hetzelfde als bij het Magnificat,
met alleen Yvonne Minton in plaats van Hanneke van Bork, is ook
hier superieur, maar het Wiener Singakademiechor klinkt hoekig,
stug, werd ook iets te veel naar achteren geplaatst. De hele
uitvoering is wat al te uitbundig en extravert, de tempi zijn
soms wel erg snel, en die lichte, heldere toets van de Matthaus-uitvoering
ontbreekt hier. Maar de opname van de Johannes-Passion uit 1974
is weer beeldschoon. Bij sommige aria's daaruit, zoals 'Ich folge
dir gleichfalls', heb je de neiging om de cd-speler op repeat
te zetten. Die wondermooie stem van Elly Ameling! Als geheel
is deze heruitgave, gelet op de prijs, en gelet op het feit dat
in elk werk Elly Ameling meedoet, een verrukkelijk bezit. Elf
uur superieure muziek, meesterlijk uitgevoerd, op tien cd's.
De enige smet op deze heruitgave is dat in het tekstboekje de
tekst van cd 4 en 5
is weggevallen. - M.'tH. |
|
Elly Ameling 75 jaar: Live concertopnamen 1957-1991
Elly Ameling, Rudolf Jansen en Dalton Baldwin (piano), Koninklijk
Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink, Erich Leinsdorf en
Wolfgang Sawallisch, Radio Kamerorkest o.l.v. Ed Spanjaard, Ronald
Zollman e.a.
Heartselling GW 80003 (5
cd’s)
Een heraldische mededeling: de sopraan Elly Ameling is ‘bij
bevordering’ (ze hád al een lintje) benoemd tot Ridder
in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Mooi! Maar dat is niet het
enige eerbetoon aan de 75-jarige, want er verschenen tegelijk
twee boxen van elk 5 cd’s vol heerlijkheden. Een feest voor
de liefhebbers!
Van Elly krijg je nooit genoeg, moet de Stichting Elly Ameling
75 Jaar hebben gedacht, want naast de Philips-box (002984800542)
die dit jaar uitkwam, heeft de Stichting er óók
een uitgebracht, boordevol uniek materiaal uit de jaren 1957-1991.
Deze box voegt werkelijk iets toe, want hoe begeerlijk de fraaie
Philips-box ook is voor nieuwe bewonderaars, hij biedt weinig
nieuws voor wie het album The artistry of Elly Ameling (2003)
al heeft. Wel verving Philips de songs van Gershwin, Cole Porter
en Duke Ellington door Bach-aria’s waarop het pure, intieme
stemgeluid van Elly Ameling meer is toegesneden.
De omroeparchieven boden materiaal voor nóg eens 5 cd’s
die de Philipsuitgave niet bijten, want Elly Ameling, die zelf
de keuzes maakte, diepte bewust ander repertoire op. Ze wordt
meestal begeleid door Rudolf Jansen en werkt veel samen met het
Radio Kamerorkest, maar ook met het Concertgebouworkest onder
Haitink, Leinsdorf en Sawallisch.
Kent u haar in operarollen ‘on stage’? Vast niet, want
daar deed ze niet aan. En toch... luister naar de prachtige fragmenten
uit Mozart-opera’s en u beseft hoe jammer het is dat we
haar nooit zagen als Fiordiligi, Suzanna of Gravin Almaviva.
Deze concertopnamen suggereren dat we daarmee wat gemist hebben...
en ook van Marguerite uit Gounods Faust maakt ze een levend mens.
Een hele cd is gewijd aan het Duitse lied. Het idioom van Alban
Bergs liedcyclus Der Wein blijkt haar op het lijf geschreven.
Met Richard Strauss wordt ze niet gauw geassocieerd, maar in
de tien liederen met piano en de Vier letzte Lieder steekt ze
een Strauss-specialiste als Lisa della Casa naar de kroon. Ook
het Franse lied, hier vertegenwoordigd door Duparc, Fauré,
Debussy en Ravel, is altijd een sterke kant van haar geweest.
Daarin is haar stem met zijn intieme klank en natuurlijk vibrato
op zijn expressiefst en vervloeit hij bijna naadloos met de begeleiding.
Hoe veelzijdig Elly Ameling was, blijkt uit haar zuivere, stijlbewuste
interpretatie van Huyghens’ 17de-eeuwse ‘Pathodia Sacra
et Profana’, met als contrast haar doorleefde vertolking
van Hendrik Andriessens ‘Miroir de Peine’ met organist
Albert de Klerk. Ze begeeft zich zo ontwapenend in de Kinderkamer
van Moesorgski dat ik haar de Duitse tekst graag vergeef. Op
dezelfde cd ook Dallapiccola’s korte Sex Carmina Alcaei
en wat kleingoed van Stravinsky, Rossini, Tosti en anderen. Maar
wat een heerlijk kleingoed...
Dat deze integere zangeres niet opzag tegen ongewoon repertoire,
blijkt uit haar keuze voor Robert Heppener en Bertus van Lier,
wiens Holy Song is geprogrammeerd. Een vergeten compositie die
zeer de moeite waard blijkt te zijn.
Deze box, waarvan het boekje ook alle teksten bevat, wordt zonder
winstoogmerk verkocht. De opbrengsten zullen ten goede komen
aan jonge Nederlandse musici. Reden te meer om onverwijld eigenaar
te willen worden van deze mooie uitgave. Het is alweer twaalf
jaar geleden dat we in het Concertgebouw afscheid namen van Elly
Amelings prachtige stem, maar haar kunst leeft voort. Wij mogen
de 75-jarige, maar ook onszelf feliciteren met deze uitgave.
door Gerard Scheltens
(zie voor een complete inhoudbeschrijving van de CD-set bol.com
)
bron: Klassieke
Zaken
|
